Onderzoekers onderzoeken een nieuwe aanpak om amyotrofische laterale sclerose (ALS), een verwoestende neurodegeneratieve ziekte, te bestrijden, met behulp van CAR T-celtherapie. Deze experimentele behandeling is niet bedoeld om ALS te genezen, maar om de meedogenloze progressie ervan aanzienlijk te vertragen, en een reddingslijn te bieden aan patiënten met een sombere prognose van slechts twee tot vijf jaar na de diagnose.
Het probleem met ALS: ontstekingen en kwaadaardige immuuncellen
ALS, ook bekend als de ziekte van Lou Gehrig, is het gevolg van de dood van motorneuronen, de cellen die verantwoordelijk zijn voor het controleren van vrijwillige spierbewegingen. Hoewel genetische mutaties slechts een klein percentage van de gevallen vertegenwoordigen (5-10%), is de overgrote meerderheid van de ALS-diagnoses sporadisch, met onbekende oorzaken en geen effectieve behandelingen. Steeds meer bewijs wijst er echter op dat ontsteking in de hersenen een belangrijke oorzaak is van het verlies van motorneuronen.
In het bijzonder lijken immuuncellen genaamd microglia overactief te worden bij ALS-patiënten, waarbij ze per ongeluk te veel synapsen (de verbindingen tussen neuronen) aanvallen en snoeien, wat uiteindelijk bijdraagt aan de neuronale dood. Deze ‘schade-versterkende microglia’ vertonen een unieke eiwitmarker, uPAR, op hun oppervlak, wat een potentieel doelwit voor interventie vormt.
Hoe CAR T-celtherapie werkt
De sleutel tot deze aanpak ligt in CAR T-cellen, genetisch gemanipuleerde immuuncellen die al effectief zijn gebleken bij de behandeling van bepaalde vormen van kanker. Onderzoekers passen deze cellen aan om specifiek cellen te herkennen en te doden die uPAR vertonen, waardoor de kwaadaardige microglia effectief worden geëlimineerd zonder gezonde neuronen te beschadigen.
In laboratoriumtests hebben CAR T-cellen die zich richten op uPAR met succes de schadelijke microglia geëlimineerd, wat erop wijst dat de therapie verder neuronaal verlies zou kunnen stoppen. Hoewel het verloren motorneuronen niet kan herstellen, vertegenwoordigt het een belangrijke stap in de richting van het stabiliseren van de aandoening.
Proeven en potentiële bredere toepassingen
Er zijn dierproeven gaande met muizen die zijn ontwikkeld om ALS te ontwikkelen. Veelbelovende resultaten zouden proeven op mensen kunnen bespoedigen, gezien de ernst van de ziekte en het gebrek aan bestaande behandelingen. De urgentie van de situatie kan leiden tot snellere goedkeuringen door regelgevende instanties als de eerste bevindingen kloppen.
Bovendien zijn deskundigen van mening dat microglia die de schade versterken, een rol kunnen spelen bij andere neurodegeneratieve aandoeningen, zoals bepaalde vormen van dementie. Dit suggereert dat dezelfde CAR T-celbenadering bredere toepassingen zou kunnen hebben dan ALS, en een potentiële nieuwe strategie zou kunnen bieden om deze slopende ziekten te vertragen.
“Het bewijs voor immuundysfunctie bij ALS neemt toe… Dit lijkt een veelbelovende en interessante aanpak.” – Ammar Al-Chalabi, King’s College Londen.
Dit onderzoek vertegenwoordigt een cruciale verschuiving in de manier waarop we denken over de behandeling van ALS en mogelijk andere neurodegeneratieve aandoeningen. Door zich te richten op de onderliggende ontstekingsprocessen, in plaats van simpelweg de symptomen te beheersen, biedt CAR T-celtherapie een realistisch pad naar het verlengen van de kwaliteit van leven voor patiënten die anders verwoestende gevolgen zouden ondervinden.
