Iets meer dan een jaar geleden deed Elon Musk, CEO van SpaceX, de maan af als een historische voetnoot. Zijn ambitie was uniek: binnen twintig jaar een zelfvoorzienende stad op Mars. Nu, in een opvallende ommekeer, wordt Mars buitenspel gezet nu de prioriteit weer verschuift naar maanverkenning – met een duidelijk doel om Amerikaanse astronauten op de maan te laten landen vóór het einde van de potentiële tweede termijn van Donald Trump.
Deze verandering, aangekondigd door Musk op zijn sociale mediaplatform X, komt na jaren van publiekelijk bagatelliseren van maanmissies. “SpaceX heeft de focus verlegd naar het bouwen van een zelfgroeiende stad op de maan… sneller dan Mars”, schreef Musk, daarbij verwijzend naar een verwachte tijdlijn van tien jaar voor de ontwikkeling van de maan versus meer dan twintig jaar voor de kolonisatie van Mars. Hij houdt vol dat de kernmissie het uitbreiden van ‘bewustzijn en leven naar de sterren’ blijft, maar ziet de maan nu als de meer praktische eerste stap.
Waarom de plotselinge verschuiving?
Dit is niet zomaar een verandering van hart. De timing komt overeen met een hernieuwde Amerikaanse drang naar dominantie van de maan, aangevoerd door het uitvoerend bevel van president Trump dat de Amerikaanse ‘suprematie in de ruimte’ eist. Hoewel Musk een directe correlatie ontkent, valt de politieke druk niet te ontkennen. Het Artemis-programma van NASA – dat al wordt geplaagd door vertragingen en budgetoverschrijdingen – streeft naar een maanlanding in 2028, maar SpaceX, dat is gecontracteerd om het Human Landing System (HLS) te leveren, kan nu dienovereenkomstig middelen inzetten.
Interne SpaceX-documenten, die vorig jaar zijn gelekt, onthullen een conservatieve tijdlijn voor een ‘boots on the moon’-missie die niet eerder dan september 2028 zal plaatsvinden – afhankelijk van succesvolle voorbereidende vluchten. Starship, het belangrijkste voertuig van SpaceX, moet, ondanks recente vooruitgang, nog geen volledig succesvolle orbitale testvlucht voltooien. Zoals Casey Dreier van de Planetary Society opmerkt: “Landen is een stuk moeilijker…vooral op een ander hemellichaam.”
Concurrentie en financiële prikkels
De beslissing is niet puur politiek. SpaceX krijgt te maken met toenemende concurrentie van Jeff Bezos’ Blue Origin, dat een NASA-contract ter waarde van 3,4 miljard dollar heeft binnengehaald voor de Artemis 5-missie. Het recente succes van Blue Origin met zijn New Glenn-raket en de opschorting van suborbitale toeristische vluchten om zich te concentreren op maanambities vormen een directe uitdaging. Eric Berger, een ruimtevaartexpert, stelt dat Blue Origin nu het “enige bedrijf vertegenwoordigt met het potentieel om SpaceX de komende tien jaar serieus uit te dagen op het gebied van ruimtevaart.”
Ook financiële prikkels spelen een rol. Een maanfocus opent onmiddellijke contractmogelijkheden. Bovendien suggereert de toenemende investering van Musk in kunstmatige intelligentie – via een fusie van $1,25 biljoen tussen SpaceX en xAI – een bredere visie voor orbitale datacentra en computerbronnen die zouden kunnen profiteren van de maaninfrastructuur.
De bredere implicaties
Verwacht wordt dat NASA het dure Space Launch System (SLS) geleidelijk zal afschaffen, waardoor de weg wordt vrijgemaakt voor nauwere partnerschappen met de particuliere sector, vooral met de herbruikbare Starship-vloot van SpaceX. De verschuiving van Musk duidt op een pragmatische aanpassing aan de politieke realiteit, concurrentiedruk en financiële doelstellingen op de lange termijn.
Uiteindelijk onderstreept de stap van Musk de complexe wisselwerking tussen particuliere ambitie, overheidsbeleid en commerciële prikkels in de toekomst van de ruimteverkenning. Of dit een strategische spil is of een tijdelijke herschikking valt nog te bezien, maar de race om een permanente aanwezigheid op de maan te vestigen is nu stevig op gang.
