Uit een decennialang archeologisch onderzoek in de Des-Cubierta-grot in Spanje is gebleken dat Neanderthalers opzettelijk gehoornde dierenschedels verzamelden en bewaarden gedurende een langere periode, tussen ongeveer 70.000 en 50.000 jaar geleden. Het herhaalde karakter van deze activiteit suggereert een gestructureerde, mogelijk symbolische praktijk, hoewel de precieze betekenis ervan een mysterie blijft.
De ontdekking en context
De opgravingen begonnen in 2009, waarbij een unieke verzameling schedels werd blootgelegd naast Mousteriaanse stenen werktuigen – artefacten die sterk verbonden zijn met de Neanderthaler-culturen in Europa. Het archeologische record is ongebruikelijk omdat de afzettingen voornamelijk uit schedels bestaan; de rest van de skeletten (ledematen, kaakbeenderen, etc.) ontbreken grotendeels. Onderzoekers catalogiseerden de overblijfselen van minstens 35 dieren: 28 runderen, vijf herten en twee neushoorns.
De site zelf geeft aanwijzingen over hoe deze schedels werden afgezet. Aanvankelijke geologische verstoringen (een rotsval) creëerden een smalle galerij waar de Neanderthalers later de schedels plaatsten tijdens meerdere verschillende perioden van activiteit. Dit was geen enkele gebeurtenis; de schedels werden in de loop van de tijd herhaaldelijk binnengebracht.
Wat het bewijsmateriaal aantoont
Archeoloog Lucía Villaescusa en haar team combineerden ruimtelijke analyses van puin, bothermontage en conserveringsstudies om het proces te begrijpen. Hun bevindingen bevestigen dat de Neanderthalers de schedels na de val van de rotsen actief naar de grot transporteerden, wat duidt op een bewuste keuze in plaats van een toevallige accumulatie.
“De integratie van geologische, ruimtelijke en taponomische gegevens toont aan dat de accumulatie van grote schedels van herbivoren niet een enkele afzettingsgebeurtenis was, maar eerder het resultaat van herhaalde episoden ingebed in een langdurig proces van galerijgebruik.”
Waarom dit belangrijk is
Het opzettelijk verzamelen van schedels is zeldzaam in archeologische vondsten. Hoewel de exacte motivatie achter dit gedrag onbekend blijft, duidt het herhaalde patroon sterk op een culturele of symbolische praktijk. Het feit dat Neanderthalers de moeite namen om alleen de schedels te vervoeren, geeft aan dat dit niet alleen bedoeld was voor de opslag of verwijdering van voedsel. Het roept vragen op over hun cognitieve vaardigheden, ritueel gedrag en mogelijke vroege vormen van symbolische expressie.
Deze ontdekking draagt bij aan het groeiende bewijs dat Neanderthalers complexer waren dan eerder werd gedacht. Andere bevindingen, zoals de zorgvuldig begraven overblijfselen van een Neanderthaler-kind van 40.000 jaar geleden, laten een opkomend beeld zien van opzettelijke culturele praktijken.
De voortdurende studie van deze locaties is cruciaal voor het begrijpen van de cognitieve en gedragsmatige complexiteit van onze oude familieleden. De ware betekenis achter de schedels blijft misschien ongrijpbaar, maar het bewijsmateriaal toont aan dat dit een gestructureerd, herhaald gedrag was dat waarschijnlijk betekenis had voor de Neanderthalers die het beoefenden.
