De wereld boven de grond vertraagt onder een dikke laag sneeuw, maar het leven stopt niet; het beweegt onder. Dit verborgen ecosysteem, bekend als het subnivium, gedijt in de nauwe ruimte tussen het sneeuwdek en de bevroren grond, en wordt nu bedreigd.
Een uniek ecosysteem dat gevaar loopt
Het subnivium is niet alleen een koude, lege ruimte. Wortels, kleine zoogdieren, microben, insecten en vogels zijn tijdens de winter allemaal afhankelijk van deze geïsoleerde zone. Deze activiteit onder de sneeuw bepaalt welke soorten bloeien zodra de lente aanbreekt. De winters worden echter warmer als gevolg van de klimaatverandering, waardoor de neerslag verschuift van sneeuw naar regen, en het subnivium krimpt sinds 1979 met 2,2% per decennium. Het verlies van dit ecosysteem zou verstrekkende gevolgen kunnen hebben voor de gezondheid van bossen en de biodiversiteit.
Hoe het Subnivium werkt
Sneeuw wordt samengedrukt tot een dicht pak en vormt een natuurlijke iglo die de grond isoleert. De temperatuur boven de sneeuw kan dalen tot -20°C, maar slechts 15 cm lager blijft de grond constant rond de 1°C – net boven het vriespunt. Deze lichte warmte is cruciaal omdat het de grond voldoende vloeibaar houdt om het leven te laten voortbestaan. Wetenschappers dachten ooit dat de winter een sluimerend seizoen was, maar het subnivium bewijst het tegendeel.
De motor van het winterleven
Microben en schimmels blijven actief onder de sneeuw, waarbij ze organisch materiaal en voedingsstoffen afbreken. Dieper sneeuw leidt tot grotere, meer diverse microbiële populaties, die op hun beurt de bodemademhaling versnellen. Wanneer de lente aanbreekt, geven deze microben opgeslagen voedingsstoffen vrij, precies op het moment dat planten deze het meest nodig hebben. Deze cyclus wordt gereguleerd door geleedpotigen zoals springstaarten en kevers, die zich voeden met de microben en verder bijdragen aan de distributie van voedingsstoffen.
Grotere dieren zijn ook afhankelijk van het subnivium. Lemmingen jagen onder de sneeuw en trekken roofdieren zoals marters aan, terwijl vogels zoals korhoenders en sneeuwhoenders in de sneeuw nestelen. Deze verborgen wereld verbindt alle niveaus van de voedselketen.
De toekomst van een smeltend ecosysteem
Het subnivium verdwijnt naarmate de temperatuur op aarde stijgt. Projecties laten zien dat de aanwezigheid van dit ecosysteem zal afnemen van 126 dagen per jaar in 2014 tot slechts 110 tegen het einde van de eeuw, met nog eens tien winterdagen waarop de grond bevroren is. Dit is catastrofaal voor soorten die zijn aangepast aan het subnivium. Plantenwortels kunnen bevriezen en barsten, microben sterven voortijdig af en geleedpotigen worden met uitsterven bedreigd.
Zelfs grotere dieren zijn kwetsbaar. De Pika-populaties in de staat Washington kelderden na een winter met weinig sneeuw in 2014-2015, en de marmottenpopulaties daalden met 74% in North Cascades National Park als gevolg van de stress van een sneeuwloze winter. Deze achteruitgang laat zien hoe snel ecosystemen kunnen ontrafelen.
De zoektocht naar veerkracht
Het verzachten van de klimaatverandering is de fundamentele oplossing, maar onderzoekers identificeren ook klimaattoevluchtsoorden: hooggelegen gebieden en schaduwrijke hellingen waar de sneeuw langer aanhoudt. Bosbeheerstrategieën, zoals het dunner maken van bladerdaken om de sneeuwophoping te vergroten, kunnen ook helpen. Het subnivium herinnert ons eraan dat het leven zelfs onder de zwaarste omstandigheden voortduurt, en dat het voortbestaan ervan afhangt van het vertragen van de opwarming van de aarde.
