Een baanbrekend onderzoek naar oud DNA van Siberische mummies onthult opmerkelijke genetische stabiliteit onder de Yakut-bevolking, zelfs toen Rusland zich uitbreidde naar hun territorium. Het onderzoek, gepubliceerd in Nature, daagt gangbare verhalen over koloniale verovering uit door aan te tonen dat de Yakuts zich eeuwenlang verzetten tegen demografische absorptie en hun culturele praktijken – inclusief sjamanisme – behielden.
Genetische continuïteit ondanks externe druk
Bijna twintig jaar lang hebben archeologen meer dan 122 natuurlijk gemummificeerde Yakut-individuen opgegraven op locaties in de Sakha-republiek (Yakutia), een van de koudste streken op aarde. De DNA-analyse bevestigt mondelinge geschiedenissen waarin de Yakut-aanwezigheid in de regio teruggaat tot de 12e en 13e eeuw. Cruciaal is dat, in tegenstelling tot veel koloniale ontmoetingen, de genetische samenstelling van de Yakuts grotendeels onveranderd bleef ondanks de Russische expansie die in 1632 begon.
Dit wijkt opmerkelijk af van de patronen die worden waargenomen in landen als Amerika, waar kolonisatie vaak resulteerde in een aanzienlijke bevolkingskrimp en genetische vermenging. Onderzoekers schrijven deze veerkracht toe aan de extreme logistieke uitdagingen bij de vestiging van Siberië, waardoor grootschalige demografische vervanging werd beperkt.
De laatste sjamaan: een genetische anomalie
Onder de overblijfselen identificeerde het team de begrafenis van een vrouwelijke sjamaan uit de late 18e eeuw, genaamd ‘UsSergue1’. Haar graf bevatte traditionele artefacten, waaronder een rode wollen jurk en een ‘bruidsriem’, naast paardenskeletten begraven als offergaven. Het DNA van de sjamane onthulde een verrassende mate van inteelt: haar ouders waren tweedegraads familieleden.
Hoewel de exacte aard van deze relatie onbekend blijft (halfbroers en zussen, tante/neef of grootouder/kleinkind zijn mogelijkheden), valt het hoge niveau van bloedverwantschap binnen dit individu op. Uit de studie blijkt dat ze ook tot de machtigste clan behoorde, wat mogelijke elitepraktijken suggereert. Onderzoekers benadrukken echter dat inteelt geen vereiste was voor sjamanistische rollen, aangezien andere sjamanenbegrafenissen dergelijke genetische patronen niet vertonen.
Behoud van cultuur en microbioom
Naast genetica analyseerde de studie ook de orale microbiomen van de Yakuts. Ondanks de introductie van nieuwe voedingsmiddelen zoals gerst en tabak door Russische kolonisten, bleef de microbiële samenstelling in de loop van de tijd opmerkelijk stabiel. Dit suggereert een sterke culturele weerstand tegen veranderingen in het voedingspatroon, wat het algemene beeld versterkt van een gemeenschap die ondanks druk van buitenaf haar tradities handhaafde.
Het genetische erfgoed van de Yakut is van de 16e eeuw tot vandaag opmerkelijk stabiel gebleven, wat erop wijst dat er geen sprake is van verovering door demografische vervanging.
Dit onderzoek onderstreept dat koloniaal verzet zich niet altijd manifesteert in openlijke oorlogsvoering. In het geval van de Yakuts nam dit de vorm aan van genetisch en cultureel behoud, waarmee de verwachtingen van assimilatie in een van ‘s werelds meest meedogenloze omgevingen werden getrotseerd.
