Niedawne badania ujawniły istnienie trzech nieznanych wcześniej gatunków żab drzewnych w unikalnych lasach gór Łuku Wschodniego w Tanzanii. Te niezwykłe płazy, należące do rodzaju Nectophrynoides, wykazują niezwykle rzadką strategię reprodukcyjną: rodzenie żywych młodych.
Wyjątkowy świat Nectophrynoides
Rodzaj Nectophrynoides należy do szerszej rodziny żab prawdziwych (Bufonidae). Przed tym odkryciem w rodzaju rozpoznano tylko 13 gatunków, a wszystkie występowały w lasach deszczowych i na łąkach Tanzanii. Tym, co wyróżnia te żaby, jest ich żyworodność: noszą w sobie młode i rodzą żywe, w pełni ukształtowane kijanki, zamiast składać jaja, z których wykluwają się kijanki.
Ta niezwykła cecha jest niezwykle rzadka wśród żab, co czyni ten gatunek jednym z nielicznych płazów zdolnych do zapłodnienia wewnętrznego i rodzenia żywych młodych.
Rzadka strategia reprodukcyjna
Zdecydowana większość żab przechodzi metamorfozę, przekształcając się z wodnej kijanki w dorosłego osobnika lądowego. Naukowcy jednak podkreślili, że: „Powszechnie wiadomo, że żaby wyrastają z kijanek – jednego z klasycznych przykładów metamorfozy w biologii – ale prawie 8000 gatunków żab w rzeczywistości dysponuje szeroką gamą sposobów rozrodu, z których wiele w niewielkim stopniu przypomina tę znaną historię”.* Tylko niewielka liczba gatunków żab z Ameryki Południowej i Azji Południowo-Wschodniej wykształciła podobną strategię reprodukcyjną, co czyni żaby drzewne z Tanzanii wyjątkowym przypadkiem.
„Żywe narodziny wśród żab i ropuch są niezwykle rzadkie i dotyczą mniej niż 1% gatunków żab, co czyni te nowe gatunki niezwykle ekscytującymi” – wyjaśnił dr H. Christophe Liedtke, badacz z Hiszpańskiej Krajowej Rady ds. Badań Naukowych.
Identyfikacja nowych gatunków
Zespół przeanalizował 257 okazów pierwotnie sklasyfikowanych jako Nectophrynoides viviparus i zidentyfikował trzy nowe, odrębne gatunki: Nectophrynoides luhomeroensis, Nectophrynoides uhehe i Nectophrynoides saliensis. To daje całkowitą liczbę znanych żyworodnych płazów na świecie do 20, z czego 16 należy do rodzaju Nectophrynoides. Wszystkie gatunki występują we wschodnich górach Arc w Tanzanii, z wyjątkiem Nectophrynoides viviparus, który występuje również na sąsiednich wyżynach południowych.
Dlaczego to odkrycie ma znaczenie
Niezwykła biologia reprodukcyjna tych bufonidów podkreśla znaczenie utrzymania różnorodności funkcjonalnej w populacjach płazów. Naukowcy podkreślili, że „ryzyko utraty tych gatunków i ich wkładu w różnorodność funkcjonalną płazów powinno skłonić do wzmożenia wysiłków ochronnych w celu ich ochrony.” Niezbędne są dalsze badania zachowania i ekologii tych żab drzewnych.
Wyniki opublikowane w czasopiśmie Vertebrate Zoology podkreślają potencjał odkrywania nowych gatunków w wyspecjalizowanych siedliskach oraz pilną potrzebę działań ochronnych w celu ochrony tych wyjątkowych gatunków. Przypominają o fascynującej różnorodności królestwa zwierząt i ciągłej potrzebie badań naukowych.
