Ambicje Microsoft w zakresie obliczeń kwantowych spotykają się z krytyką: Majorana 1 i poszukiwanie komputerów wolnych od błędów
Niedawne wysiłki Microsoftu w dziedzinie obliczeń kwantowych spotkały się zarówno z entuzjazmem, jak i sceptycyzmem, głównie ze względu na kontrowersyjny charakter urządzenia Majorana 1 zaprezentowanego w 2025 r. Duża część debaty koncentruje się na tym, czy firmie rzeczywiście udało się osiągnąć przełom w tworzeniu stabilnych, odpornych na błędy bitów kwantowych (kubitów), co jest kluczową przeszkodą w tej dziedzinie.
Obietnice i zagrożenia związane z kubitami topologicznymi
Podejście Microsoftu opiera się na kubitach topologicznych, które teoretycznie są znacznie mniej podatne na błędy niż tradycyjne projekty kubitów. Kubity te wykorzystują nieuchwytne cząstki zwane modami zerowymi Majorany (MZM) do kodowania informacji kwantowej. Pomysł jest atrakcyjny, ponieważ błędy nękają wszystkie istniejące komputery kwantowe, a kubity topologiczne stanowią drogę do niezawodnych obliczeń.
Jednak doświadczenia Microsoftu z MZM są mieszane. Artykuł z 2021 r., w którym stwierdzono obecność tych cząstek, został wycofany z „Nature” po odkryciu błędów w analizie. Eksperyment z 2023 r., powiązany z poprzedniczką Majoraną 1, również spotkał się z ostrą krytyką ze strony ekspertów. Stawka jest wysoka, ponieważ obliczenia kwantowe, jeśli się powiedzie, mogą zrewolucjonizować takie dziedziny, jak medycyna i finanse.
Sprzeczne oświadczenia i zastrzeżenia wydawcy
Ogłoszenie Majorany 1 w 2025 roku od razu wzbudziło duże zainteresowanie. W nietypowym posunięciu Nature opublikowało artykuł Microsoftu wraz z notatką stwierdzającą, że dane nie potwierdzają obecności MZM. Jednak w komunikacie prasowym Microsoftu stwierdzono inaczej. Kontrowersje te wywołały natychmiastowe zaniepokojenie społeczności naukowej.
Chetan Nayak, kluczowa postać w Microsoft, próbował rozwiać te wątpliwości podczas Światowego Szczytu Amerykańskiego Towarzystwa Fizycznego, ale krytycy pozostali nieprzekonani. Henry Legge z Uniwersytetu St Andrews stwierdził bez ogródek: „Dane, które zaprezentowali wtedy i od tego czasu, po prostu nie pokazują funkcjonalnego kubitu topologicznego”.
Postęp, debata i sceptycyzm
Nowsze dane opublikowane przez Microsoft w lipcu wykazały pewien postęp, a Eun-Ah Kim z Cornell University potwierdziła „postęp” w pomiarach. Jednak debata trwa. Projekt wszedł w końcową fazę inicjatywy Quantum Benchmarking Agencji Agencji Zaawansowanych Projektów Badawczych w dziedzinie Obrony, sygnalizując ciągłe inwestycje i zainteresowanie ze strony agencji rządowych.
Microsoft pozostaje optymistą. Nayak twierdzi, że reakcja była zachęcająca, a trwające badania obiecują dalsze przełomy. Firma zamierza przeskalować Majoranę 1 do większego i wydajniejszego komputera kwantowego, zdolnego do wykonywania obliczeń bez błędów.
Przeważa jednak sceptycyzm. Legg ostrzega, że „fizyka podstawowa nie dotrzymuje terminów wyznaczonych przez duże firmy technologiczne”. Nie wiadomo, czy Microsoft będzie w stanie spełnić swoją obietnicę z roku 2026.
Trwające kontrowersje uwypuklają ogromne wyzwania techniczne stojące przed budową praktycznych komputerów kwantowych i ogromną presję, aby je pokonać. Pomimo trwających badań niezależna weryfikacja twierdzeń Microsoftu pozostaje kluczowa dla ustalenia, czy Majorana 1 stanowi prawdziwy krok naprzód, czy też kolejną porażkę w wyścigu o supremację kwantową.
