Diep in de bovenste atmosfeer van Mars knijpt er iets onverwachts plasma.
NASA’s MAVEN-ruimtevaartuig heeft het opgepikt. Het fenomeen wordt het Zwan-Wolf-effect genoemd. Historisch gezien was het strikt genomen een zaak van de aardmagnetosfeer. Geladen deeltjes worden uit fluxbuizen geduwd, zoals tandpasta uit een gebogen buis. Maar nu hebben we het bewijs dat het ook de hemel van Mars verandert.
Dr. Christopher Fowler van de West Virginia University zag het als eerste. Of beter gezegd. Hij zag een storing.
“Toen ik de MAVEN-gegevens onderzocht, merkte ik plotseling een aantal vreemde bewegingen op.”
Hij dacht er niet veel over na. Waarom zou hij. Dit effect is nog nooit gedocumenteerd in een planetaire atmosfeer. Alleen het magnetische schild rond de planeet.
Het Zwan-Wolf-effect dateert uit 1976. De aarde had het. Mars niet. Mars heeft geen mondiaal magnetisch veld. Dat maakt de interactie van de planeet met de zon compleet anders. De zonnewind botst rechtstreeks op de Rode Planeet. Het induceert een magnetosfeer waar er geen is. En dan wordt het uiteengereten door ruimteweer.
MAVEN heeft een van die rip-evenementen vastgelegd.
De gegevens kwamen van diep onder de 200 kilometer. In de ionosfeer. Die laag zit vol met geladen deeltjes. Meestal is het Zwan-Wolf-effect daar te zwak om waar te nemen. De instrumenten van MAVEN zijn nauwkeurig, maar ze misten het tijdens rustige tijden. Toen kwam de storm. De uitbarsting van de zon versterkte de druk. Plotseling sprong het signaal uit de hitlijsten.
Fowler en zijn team groeven zich in. Ze keken naar de fluctuaties in het magnetische veld. Ze controleerden de metingen van de deeltjesdichtheid. Het was geen sensorgeluid. Het was geen instrumentele fout. Na het uitsluiten van de saaie verklaringen paste er maar één schuldige. De tandpastatube.
Het verklaart alles in de gegevens. De vreemdheid. De pieken. De plotselinge veranderingen in de magnetische structuur.
“Niemand had verwacht dat dit effect zelfs in de atmosfeer zou kunnen optreden.”
Dat is de kicker. Het betekent dat onze modellen van niet-gemagnetiseerde werelden een stukje natuurkunde missen. We weten niet zo goed hoe de zon de dynamiek daar verandert als we dachten.
Maakt dit voor iets anders uit dan pure nieuwsgierigheid? Ja. Ruimteweer schaadt hardware. Weten hoe de atmosfeer beweegt tijdens deze squeeze-gebeurtenissen helpt activa op de grond of in een baan om de aarde te beschermen. Het geldt ook voor Venus. Zelfs Titaan.
Waarnemingen als deze benadrukken hoe grote ruimteweergebeurtenissen leiden tot veranderingen in het milieu rond de Rode Planeet.
Dr. Shannon Curry. Hoofdonderzoeker. Ze merkt op dat het MAVEN-team deze verborgen verbanden blijft vinden tussen onze ster en de planeet die we willen bezoeken. Het onderzoek verscheen deze week op Nature Communications. De gegevens zijn er. De wiebels zijn echt.
De vraag gaat niet echt meer over Mars. Het gaat om overal waar het magnetische veld ontbreekt. En waar de zonnewind wint.
- C.M. Fowler et al. ₂₀₂₆. Detectie van het Zwan-Wolf-effect in de ionosfeer van Mars. Nat Commun ₁₇. ₄₂₂₄; doi: 10,1₀3₈/s4146₇-0₂6-7₂₂₅₁-₉
De atmosfeer is dus vloeibaarder dan we dachten. Knijpbaar. Onvoorspelbaar. Net als het weer zelf.
Wat verbergt zich nog meer in de ruis. 📡
