Wally Funk is donderdag overleden.
Ze was 87.
Als je haar verhaal niet kende, heb je een van de grimmiger hoofdstukken in de geschiedenis van de vlucht gemist. Funk kreeg niet alleen een ticket naar de ruimte. Ze verdiende het keer op keer, terwijl alle anderen haar vertelden dat ze het niet kon. Of het maakte haar niet uit of ze dat wel deed.
Geboren in Texas in 1959? Nr. 1939.
Tegen de tijd dat ze twintig was, was ze al een professionele vlieger. Een tiener? Vliegen. Het was geen hobby. Het was een levensstijlkeuze die ze weigerde ongedaan te maken.
Het meisje dat sterker was dan de jongens
In 1961 was de lucht- en ruimtevaartwereld een jongensclub. Letterlijk.
NASA had allemaal mannen. Dus besloot een arts genaamd William Lovelace toch enkele vrouwen te testen. Hij noemde ze ‘Mercurius 13’.
Ze hebben dezelfde tests gedaan. Fysiek. Geestelijk. Afmattend.
Wally Funk was met zijn 21 jaar de jongste van het stel.
“Ik kon de jongens altijd verslaan”, zei ze.
En dat deed ze.
Weet je nog die tanktest voor sensorische deprivatie? Degene die bedoeld was om je geest te breken door alle sensatie weg te nemen? De beroemde NASA-astronaut John Glenn duurde drie uur. Dat is respectabel.
Wally Funk duurde tien uur en vijfendertig minuten.
Zij bleef langer thuis dan hij. Langer dan wie dan ook.
Maar de overheidsbureaucratie beweegt zich langzaam. Uit de tests bleek dat niets belangrijker was dan wie de cheques ondertekende. Vrouwen werden tot 1978 buiten het astronautenprogramma van NASA gehouden. De Mercury 13 vloog naar huis.
Niet Wally. Zij was de enige van die dertien vrouwen die ooit daadwerkelijk de atmosfeer zou verlaten.
Getrouwd met vliegtuigen
Funk had geen tijd om te pruilen.
Ze werd de eerste vrouwelijke civiele vlieginstructeur op een Amerikaanse militaire basis. Toen de eerste vrouwelijke luchtveiligheidsonderzoeker van de NTSB. Ze racete met vliegtuigen. Ze leidde luchtvaartscholen.
Ze zei beroemd dat ze getrouwd was met vliegtuigen.
Ze is nooit met een man getrouwd.
Eind jaren zeventig solliciteerde ze bij NASA. Toen de deur eindelijk openging voor vrouwen.
Geweigerd.
Ze solliciteerde opnieuw.
Geweigerd.
Derde keer?
Geen geluk.
Dus keek ze vanaf de grond toe. In 1995 zat ze daar met de andere oude Mercury 13-vrouwen te kijken naar Eileen Collins die de space shuttle lanceerde. De eerste vrouwelijke piloot. Het had Wally moeten zijn.
Was het dat?
Nee. Dat was het niet. Maar Wally bleef vliegen. Ze bleef kinderen trainen. Ze bleef geloven.
60 jaar te laat. Perfect.
Blue Origin heeft eindelijk iets gebouwd dat klein genoeg is voor burgers. Nieuwe herder.
Wally was niet van plan te wachten op een uitnodiging voor zijn pensioen.
Op 20 juli stelde Jeff Bezos een bemanning samen. Hem. Zijn broer. Een jongen uit Nederland genaamd Oliver. En Wallie.
82 jaar oud.
Ze lanceerde op NS-16.
109 seconden lang was ze astronaut. De oudste persoon die naar de ruimte ging. De oudste vrouw die ooit de aarde heeft verlaten.
Daarna zei ze, een beetje trillend maar stralend, tegen iedereen: ‘Ik heb lang gewacht voordat ik eindelijk daarboven kon komen.’
Ze was niet zo rijk als Bezos. Ze was niet zo jong als de studente.
Ze was Wally Funk.
Blue Origin heeft een verklaring uitgegeven. Noemde haar een pionier. Ze zei dat haar verhaal generaties zal inspireren.
Waarschijnlijk waar.
Maar als ik terugkijk op haar tijdlijn… had ze hun woorden niet nodig. Ze had de hoogte. Zij had het record. En ze heeft decennialang bewezen dat talent niet vervalt vanwege je verjaardag of je geslacht.
Ze versloeg John Glenn in een tank. Ze vloog de suborbitale ruimte in terwijl mannen van haar leeftijd nog steeds het papierwerk deden.
De lucht is niet meer de limiet. Het is gewoon de lobby.
