Het verbergt de ziekte. Betere herinneringen zijn niet altijd goed nieuws als je een vrouw bent die risico loopt op de ziekte van Alzheimer.
Uit onderzoek van McGill University blijkt dat een sterk verbaal geheugen als een masker werkt. Vrouwen kunnen op standaard cognitieve tests ‘normaal’ scoren, lang nadat hun hersenen tekenen van de aandoening vertonen. Mannen met dezelfde schade? Ze zakken veel eerder voor de test.
Ralph Martins van Edith Cowan University noemt dit een enorm probleem in het veld. We realiseren ons nu pas dat genderverschillen niet slechts voetnoten zijn; ze veranderen het hele klinische beeld.
De test mislukt
Sasha Novozhilova en haar team keken naar twee langetermijnstudies in de VS en Canada. Ze volgden oudere volwassenen. Geheugentesten gedaan. Heeft hersenscans gemaakt.
De standaardtest is brutaal in zijn eenvoud. Luister naar 15 woorden. Onthoud ze onmiddellijk. Onthoud ze later, na afleiding.
Het is de basis voor argwaan. En voor vrouwen mislukt het.
Vrouwen bleven passeren. Hun testscores bleven gemiddeld 2,7 jaar langer binnen het ‘gezonde’ bereik dan mannen met identieke niveaus van amyloïdepathologie.
Dezelfde klontjes verkeerd gevouwen eiwit in de hersenen. Zelfde ziektestadium. Verschillende resultaten.
Waarom?
Basisvermogen. Vrouwen hebben over het algemeen hun hele leven een beter verbaal geheugen. Ze beschikken over meer ‘cognitieve reserve’.
“Vrouwtjes lijken betere connectiviteit te hebben… als één deel begint te verslechteren, zijn er veel verbindingen… die kunnen helpen de normale cognitie te behouden.”
Zie het als back-upgeneratoren. Als één circuit kapot gaat, nemen andere het over. De lichten blijven branden.
Wanneer de reserve opraakt
Hier is de val.
Zodra die reserve is uitgeput, is de crash moeilijk.
Louis Collins van McGill zegt het duidelijk: de cognitie neemt snel af. Tegen de tijd dat de standaardtest het oppikt, is de schade groot.
Dit is van belang voor de behandeling. Geneesmiddelen zoals lecanemab genezen de ziekte van Alzheimer niet. Ze vertragen het alleen maar. Lichtelijk.
Ze werken alleen als je er vroeg mee begint.
Vrouwen zullen waarschijnlijk later aan klinische proeven deelnemen omdat de ziekte zich verborgen hield. Dat zou kunnen verklaren waarom deze nieuwe medicijnen niet zo goed voor hen hebben gewerkt. De ‘window of opportunity’ is al dichtgevallen.
Wij zitten dus met een dilemma. Accepteren we de snelle achteruitgang? Of veranderen we de regels?
Het scherm opnieuw bedraden
Novozhilova stelt dat we verschillende drempels voor vrouwen nodig hebben. Een score van 13 op 15 kan normaal zijn voor een man, maar zorgwekkend voor een vrouw wiens basislijn hoger zou moeten zijn.
Het is een aanpassing van de verwachtingen.
Je kunt ook het woord tests voorlopig vergeten.
Martins stelt bloedonderzoek voor. Ze kunnen de ziekte herkennen voordat het geheugen verdwijnt. Screen iedereen boven een bepaalde leeftijd. Geen woorden nodig. Gewoon chemie.
En als je het vangt? Je hoeft niet stil te zitten.
Lichaamsbeweging helpt. Hersentraining helpt. Het MIND-dieet helpt. Deze niet-medicamenteuze interventies kopen tijd.
Maar waarom herinneren we ons anders?
Evolutie. Of zo luidt de theorie. Vrouwen moesten praten, een band opbouwen en kennis doorgeven aan kinderen. Mannen gevolgd spel. Moderne banen als redigeren en lesgeven zouden die voorsprong voor vrouwen misschien nog verder hebben aangescherpt.
Het is niet alleen biologie. Het is geschiedenis geschreven in neuronen.
De vraag gaat niet echt over wie slimmer is.
Het gaat erom wie als eerste gevonden wordt. En op dit moment wordt de test tegen de helft van de bevolking uitgevoerd.
