Er is een specifieke nostalgie verbonden aan de late jaren 80 tot begin 2000. Het was niet zomaar een tijd; het was een creatieve gouden eeuw. De meeste fans zullen je nu vertellen dat hun favoriete anime uit dit tijdperk kwam. Zeker, moderne kinderen kunnen naar deze shows kijken en ze ‘oude anime’ noemen. En technisch gezien zijn ze dat ook. Maar Dragon Ball Z of Cowboy Bebop oud noemen doet niets af aan hun impact. Het benadrukt hoe goed de verhalen zijn gemaakt. De beelden zijn nog steeds verblindend. De verhalen blijven je bij.
Als je die tekenfilms op zaterdagochtend opnieuw wilt bekijken of wilt begrijpen waarom deze shows decennia later relevant blijven, begin dan hier. Deze elf series bepaalden het decennium.
Dragon Ball Z (1989-1996)
De franchise begon eind jaren 80, maar Dragon Ball Z was een explosie. Ongeveer tien jaar nadat de originele manga begon, vloog het in brand bij het westerse publiek. Voor veel Gen X- en Millennial-kinderen was dit hun eerste echte toegangspunt tot anime. Het was een homerun.
Het plot is eenvoudig maar effectief. Goku, een Super Saiyan-krijger, werkt samen met een diverse cast vechtsporters om de aarde te verdedigen. Ze worden geconfronteerd met buitenaardse wezens. Ze worden geconfronteerd met magische wezens. De inzet is altijd hoog. De energie is meedogenloos. Het blijft niet voor niets een van de meest essentiële animeseries uit de jaren 90 op de lijst.
YuYu Hakusho (1990-1994)
Yusuke Uramesu is een tienerdelinquent. Hij sterft terwijl hij een kind redt uit een snel rijdende auto. Het is een ongebruikelijke daad van zelfopoffering. De bovennatuurlijke goden van het hiernamaals raken in de war door zijn plotselinge altruïsme.
Daarom geven ze hem een tweede kans. Maar er zit een addertje onder het gras. Hij moet een onderwerelddetective worden. Zijn taak? Onderzoek naar demonen, verschijningen en wezens van de nacht. Het is een mix van drama op straatniveau en bovennatuurlijke actie.
Zeeman Maan (1992-1997)
Toei Animation produceerde dit shojo-hoofdbestanddeel. Het bracht de brutale energie van Dragon Ball Z in evenwicht met vrouwelijke elegantie. Een hechte groep middelbare scholieren verandert in magische meisjes. Ze hebben speciale vaardigheden. Hun missie is om kwade krachten te verslaan.
Het ging niet alleen om vechten. Het ging over vriendschap. Het ging over identiteit. Het maakte de weg vrij voor een generatie fans die zichzelf in die personages zagen.
Slam Dunk (1993-1996)
Sportanime had in de jaren 90 een andere smaak. Slam Dunk volgde Hanamichi Sakuragi. Hij verliet zijn misdaadleven om zich bij het basketbalteam van Shohoku High School aan te sluiten. Hij dacht dat hij een gewone speler was.
Dat was hij niet. Hanamichi was een van nature begaafde all-star. De show schuwde zijn persoonlijkheid ook niet. Het was luid. Het was energiek. Je kreeg zin om een basketbal te pakken en te dunken.
Mobiel pak Gundam Wing (1995-1996)
Veel mecha-anime gebruiken animatie om intense gevechten te laten zien. Mobile Suit Gundam Wing deed het beter dan welke andere show dan ook. De stilistische animatie illustreerde snelle bewegingen en gevechten met een precisie die voor die tijd zeldzaam was.
Het verhaal speelt zich af tijdens een futuristische burgeroorlog tussen de aarde en haar ruimtekolonies. De politiek is complex. De robotontwerpen zijn iconisch. Het blijft voor veel liefhebbers een topkandidaat voor de beste mecha-anime.
Rurouni Kenshin (1996-1998)
Dit is een klassieker uit de Hall of Fame. Het volgt een rondzwervende zwaardvechter in het Japan van het Meiji-tijdperk. Kensim is op zoek naar verzoening. Vroeger was hij een moordenaar. Nu reist hij met een zwaard met omgekeerd mes.
Hij vindt onderdak bij een worstelende vechtsportschool. Daar ontmoet hij nieuwe vrienden en vecht hij tegen oude vijanden. De spanning tussen zijn gewelddadige verleden en zijn vredige heden drijft het verhaal vooruit.
Vampierprinses Miyu (1997-1998)
Deze serie zette het girlpower-motief voort dat was begonnen door Sailor Moon. Maar het verdraaide de trope. Miyu is een vampier die demonendoder is geworden. Ze jaagt op kwade krachten. Haar doel is niet alleen om te vechten; ze wil terugkeren naar haar rijk van duisternis.
Het is donkerder dan het magische meisjesgenre. Het is korreliger. De bovennatuurlijke elementen voelen meer gebaseerd op horror dan op fantasie.
Cowboy-Bebop (1998)
Veel Japanse tv-liefhebbers beschouwen dit als de beste anime-serie ooit gemaakt. Het behandelt de futuristische tegenslagen van Spike Spiegel, een gemakkelijke premiejager. Hij wordt vergezeld door een eclectische ploeg. Gitzwart. Fay Valentijn. Ed. Ein.
De franchise verdiende prestigieuze onderscheidingen. Het heeft een leger van diehard fans. De neo-noir, space-westernstijl werd hier geperfectioneerd. Alleen al de jazz-soundtrack is het kijken waard.
Initiële D eerste fase (1998)
Fans van moderne race-anime zoals MF Ghost kennen het genre. Maar Initiële D maakte de weg vrij. Het heeft oude anime-stijlen achteraf uitgerust met moderne autorace-actie met een hoog octaangehalte. Het ging niet alleen om de auto’s. Het ging over de bergpassen. Het ging over de drift.
Seriële experimenten Lain (1998)
Dit was niet alleen entertainment. Het was een baanbrekende verkenning van psychologische concepten. Realiteit. Identiteit. Complot. Mededeling. Serial Experiments Lain stelt harde vragen over de opkomende digitale wereld.
Het wordt beschouwd als een van de beste inzendingen in het geanimeerde horrorgenre. Het blijft nieuwe fans aantrekken die gefascineerd zijn door het vooruitziende commentaar op technologie en isolatie.
Jager x Jager (1999-2001)
De originele serie begon in 1999. Jagers zijn eliteleden van een prestigieuze organisatie. Ze verkennen de menselijke wereld op zoek naar onbekende schatten. Zeldzame beesten. Onbekende locaties vol verwondering.
Weesjongen Gon Freecss slaagt voor het slopende examen. Hij begint aan een reis om zijn vermiste vader te vinden. Maar wat nog belangrijker is, hij begint zijn eigen potentieel als jager te ontdekken. De wereldopbouw in deze show was uitgebreid en ingewikkeld.
De jaren negentig gaven ons deze verhalen. Ze gaven ons karakters die echt aanvoelden. De animatietechnieken evolueerden. De genres diversifieerden. Deze shows waren niet alleen leuk. Ze hebben de manier bepaald waarop we tegenwoordig naar animatie kijken. Ze blijven essentieel kijken.
De jaren negentig waren een gouden tijdperk voor de Japanse animatie. Het ging niet alleen om flitsende gevechten of mooie achtergronden. Het ging om de diepte. Sommige films braken botten met intensiteit. Anderen boden rustige, idyllische ontsnappingen aan. Studio Ghibli beheerste dat laatste. Maar zelfs de Shonen-hoofdstukken waren uitgegroeid tot langspeelfilms.
Hier zijn zeven monumentale anime-films uit dat decennium. Vermeld in vrijgavevolgorde. Ze definiëren een tijdperk.
1. Dragon Ball Z: ‘s werelds sterkste (1990)
De tv-serie Dragon Ball Z is een wereldwijd fenomeen. Maar de films staan op zichzelf. Toei Animation bewees dat ze het verhaal konden uitrekken zonder het momentum te verliezen. Mayumi Tanaka en Masako Nozawa leveren iconische stemoptredens die de chaos verankeren.
Het plot begint met de jonge Gohan die op jacht is naar Dragon Balls. Dit zijn magische relikwieën. Vind ze alle zeven en roep Shenron op. Je krijgt één wens.
Dr. Kochin is hem voor.
Dit is niet zomaar een willekeurige slechterik. Kochin wil de sterkste krijger op aarde. Hij is van plan zijn eigen hersenen in het lichaam van die krijger te transplanteren. Uiteraard staat Goku bovenaan de lijst. De inzet is persoonlijk. De actie is meedogenloos.
2. Alleen gisteren (1991)
Studio Ghibli is misschien wel het grootste animatiehuis uit de geschiedenis. Hun output omvat genres en tonen. Only Yesterday is een perfect voorbeeld. Het behaalde een perfecte score op Rotten Tomatoes. Toch kreeg het niet dezelfde box office-waanzin als Spirited Away.
Het verdient meer aandacht.
De film volgt Taeko, een werkende vrouw van eind twintig. Ze ontsnapt aan de sleur van Tokio voor een vakantie op het platteland. Terwijl ze reist, komen herinneringen terug. Ze herinnert zich haar jeugd zelf. Het contrast tussen haar jongere, idealistische zelf en haar huidige, vermoeide zelf is scherp.
Het is een coming-of-age-verhaal dat nooit eindigt. Je wordt gewoon volwassen.
3. Ninja-rol (1993)
Yoshiaki Kawajiri’s Ninja Scroll deed iets wat geen enkele andere anime eerder had gedaan voor een westers publiek. Het rekruteerde hen. Vóór deze film was anime in het Westen een niche-nieuwsgierigheid. Daarna werd het een genre.
Speelt zich af in het feodale Japan. Het volgt Jubei Kibagami. Hij is een huursoldaatzwaardvechter. Hij wil gewoon een rustig leven. Het universum staat het niet toe. Hij komt in botsing met de Acht Duivels van Kimon. Dit zijn bovennatuurlijke ninja’s. Elk ervan heeft een bizarre, groteske kracht.
Het geweld is grafisch. De choreografie is strak. Het is een actiethriller die decennialang de esthetiek heeft bepaald.
4. Spook in de schelp (1995)
Het cyberpunkmeesterwerk van Mamoru Oshii. Het draait om majoor Motoko Kusanagi. Ze is een cyborg. Een kinderongeluk beroofde haar van haar menselijkheid. Nu leeft ze in een synthetisch lichaam.
De wereld is verbonden. Technologie is overal. Kusanagi werkt voor een taskforce voor terrorismebestrijding. Haar baan? Zoek uit wie aan de touwtjes trekt. Handelen de criminelen alleen? Of zijn het poppen in een groter spel?
Het is een psychologische thriller. Er is buitensporige fanservice. Het geweld is grof. Maar de vragen die het oproept over identiteit en bewustzijn zijn tijdloos. Het voelt minder als fictie en meer als een waarschuwing. Hoe dicht zijn we bij deze Orwelliaanse toekomst?
5. Prinses Mononoke (1997)
De landschappen van Studio Ghibli zijn ongeëvenaard. Princess Mononoke is het hoogtepunt van dit talent. De details in elk blad, elke schaduw zijn verbluffend.
Het verhaal is niet eenvoudig. Het is geen sprookje. Het volgt Ashitaka, een prins die vervloekt is door een demon. Hij reist naar het westen op zoek naar genezing. Hij ontdekt een conflict tussen de industrialiserende mensen en de bosgoden. San, een jonge vrouw opgevoed door wolven, vecht om het bos te beschermen.
Er is geen duidelijke slechterik. Er is alleen maar overleven. De soundtrack van Joe Hisaishi zwelt aan van nostalgie. Het is een van de beste anime-films ooit gemaakt vanwege zijn complexiteit.
6. Het einde van Evangelion (1997)
Toen Neon Genesis Evangelion werd uitgezonden, waren de fans boos op de finale. Regisseur Hideaki Anno wist dit. Om de vragen te beantwoorden maakte hij een theatrale film.
Shinji Ikari moet zich nog een laatste keer aanpassen. Hij bestuurt de Evangelion-eenheid. De engelen vallen aan. Maar de echte dreiging is van binnenuit. De film deconstrueert het mecha-genre. Het breekt de psyche van de hoofdpersoon af.
Fans noemden het een van de beste anime-films ooit. Het is donker. Het is verwarrend. Het is briljant.
7. Pokémon: de eerste film (1998)
De Pokémon-manie nam het Westen over. De eerste film was de katalysator. Kleurrijke karakters. Een pakkende soundtrack. Het leefde in de hoofden van elk kind uit de jaren 90.
Ash Ketchum is de hoofdpersoon. Hij reist met zijn Pokemon-partners. Ze nemen het op tegen Team Rocket. Dr. Fuji is het brein achter de samenzwering.
Het is eenvoudig. Het is effectief. Het lanceerde een franchise die vandaag de dag nog steeds de popcultuur domineert.
Waarom deze anime-films uit de jaren 90 er nog steeds toe doen
Mensen vragen vaak wat de eerste anime was. Velen noemen Astro Boy. Het werd uitgezonden in 1963. Het vestigde een Japanse esthetiek. De ruimtewedloop bereikte een hoogtepunt. De maanlanding zou nog zes jaar duren.
Maar de jaren negentig veranderden het medium. Het was niet alleen kindervermaak. Het was kunst. Het was filosofie. Het was verschrikking. Het was romantiek.
Deze zeven films laten dat bereik zien. Ze zijn monumentaal. Ze zijn essentieel.
Welke heb je gezien?
