Het grootste deel van het rioolwater dat de afgelopen twee jaar in de Engelse rivieren, meren en zeeën terecht is gekomen, zou illegaal kunnen zijn geweest. En waarschijnlijk bleef het ongestraft.
Nieuwe analyse suggereert een gapend gat in de Britse milieuwetgeving. De wet zegt dat er tijdens ‘normaal’ weer geen ongezuiverd rioolwater mag worden geloosd. Eenvoudig genoeg. Maar jarenlang hebben toezichthouders ‘normaal’ niet gedefinieerd. Waterbedrijven bleven dus maar morsen. Tot nu toe.
Campagnevoerder prof. Peter Hammond dook in geheime gerechtelijke documenten. Hij heeft een definitie gevonden. Het resultaat? Meer dan 80% van de lekkages vond plaats onder weersomstandigheden die geen zware regenval waren. Wat betekent dat ze waarschijnlijk illegaal waren.
Waarom de definitie ertoe doet
De crisis is structureel. In Groot-Brittannië transporteren afvoeren regenwater en huishoudelijk afval door dezelfde leidingen. Als het hard regent, overweldigt het systeem. Behandelingswerken kunnen het volume niet aan. Het rioolwater stroomt dus over in de waterwegen om te voorkomen dat het water in huizen terechtkomt.
De maas in de wet? Er was geen duidelijke drempel voor ‘zware regen’.
Waterbedrijven voerden aan dat ze tijdens elke regenbui zouden kunnen morsen als de infrastructuur op volle capaciteit was. Critici noemden dit een open seizoen voor vervuiling. Ze wezen erop dat de Environment Agency (EA) nooit precies had duidelijk gemaakt hoe nat het moest zijn voordat een lekkage legaal werd.
Door deze dubbelzinnigheid kon de industrie lekkages als routine beschouwen in plaats van als uitzonderlijk. Geen gevolgen. Geen boetes. Gewoon schoon water dat verdwijnt in de Theems, de Severn en kleinere rivieren door het hele land.
Het geheime document
Eerder dit jaar voorzag een bron binnen de EA Hammond van geheime gerechtelijke documenten uit een zaak uit 2021 tegen Southern Water. De zaak betrof het illegaal lozen van rioolwater.
Binnenin ontstond een specifieke definitie van “zware regen”. Interne EA-e-mails bevestigden dat morsen alleen is toegestaan als de regen de “normale” omstandigheden overschrijdt. Als de regen niet “hevig” is, is de lozing technisch gezien een overtreding.
Hammond, een gepensioneerde academicus wiens werk de handhavingsbeslissingen van het Parlement en Ofwat heeft beïnvloed, paste deze definitie toe op het verspreiden van gegevens.
86% potentieel illegaal
Hammond analyseerde meer dan 350 stormoverstortingen. Zijn dataset besloeg alle grote rioolwaterzuiveringsinstallaties en een dwarsdoorsnede van kleinere vestigingen. Hij bekeek de gegevens van de negen Engelse waterbedrijven, die ruim 30 miljoen mensen bedienen.
De bevindingen waren grimmig.
“Ongeveer 86% van de lozingen van ongezuiverd rioolwater gebeurde terwijl het niet hevig had geregend.”
Dat betekent dat de overgrote meerderheid van de lozingen mogelijk illegaal is. Geen van de waterbedrijven slaagde voor de test. Zelfs de best presterende onderneming had de afgelopen twee jaar een potentieel illegaliteitspercentage van meer dan 70%.
Hammond nam geen blad voor de mond.
“Het is volkomen schandalig. De waterbedrijven maken misbruik van zwakke regelgeving. En het Milieuagentschap heeft zijn werk niet goed gedaan.”
De publieke woede neemt al jaren toe. De zichtbaarheid van de crisis is verschoven van een technische overlast naar een politieke noodsituatie. Protestgroepen hebben het hoofdkwartier van waterbedrijven aangevallen. De feeds op sociale media staan vol met beelden van rivieroevers met oranje slib.
Maar data zijn de drijvende kracht achter beleid. En deze gegevens suggereren dat het systeem niet alleen de regels overtrad, maar ze ook systematisch overtrad.
De industrie duwt terug
De waterindustrie verwierp de analyse. Water UK, de handelsorganisatie die de bedrijven vertegenwoordigt, haalde een uitspraak van het Hooggerechtshof aan. Ze voerden aan dat lozingen alleen mogen plaatsvinden in ‘uitzonderlijke omstandigheden’. Zij beweerden dat als het voorkomen van een lekkage technisch mogelijk is maar buitensporig duur, een lozing toegestaan is.
“In ieder geval willen we een einde maken aan alle lekkages”, aldus een woordvoerder. “We werken eraan om ze zo snel als fysiek mogelijk te beëindigen.”
Het Environment Agency heeft ook teruggedrongen en verklaard dat het samenwerkt met bedrijven om het aantal lekkages terug te dringen. Maar is dat ook zo? Als de toezichthouder tot nu toe ‘normaal’ niet heeft gedefinieerd, hoe effectief zijn zijn interventies dan geweest?
Wat volgt
Hammonds analyse is gebaseerd op één enkel gerechtelijk document. Critici zouden kunnen beweren dat het om één datapunt gaat. Maar als de definitie standhoudt, ondermijnt dit het juridische schild dat waterbedrijven al tientallen jaren gebruiken.
Voorlopig gaan de lekkages door. De leidingen zijn nog steeds overweldigd. De waterwegen zijn nog steeds bevlekt. En de vraag blijft: als 86% van de lekkages illegaal is, waarom gebeurt er dan niets met de verantwoordelijke bedrijven?
De rechtbanken hebben gesproken. De toezichthouder heeft geluisterd. Maar de rivieren praten nog steeds. En ze klinken vies.
